Wełna merino pochodzi od owiec rasy merynos, hodowanych głównie w Australii i Nowej Zelandii, i słynie z tego, że jest bardzo cienka, miękka i nie kłuje. Ta cienkość odpowiada za większość jej zalet: brak drapania, dobrą regulację temperatury, odprowadzanie wilgoci i odporność na nieprzyjemny zapach. Poniżej opisujemy, skąd merino się bierze, dlaczego zachowuje się inaczej niż zwykła wełna owcza i jakie ma minusy.
Skąd pochodzi rasa merynos?
Owce rasy merynos wywodzą się z Hiszpanii, ale największe hodowle powstały później w Australii i Nowej Zelandii. Tamtejszy klimat i sposób hodowli pozwalają utrzymać duże stada bez utraty jakości włókna. Stamtąd pochodzi większość wełny merino, która trafia dziś do odzieży na całym świecie. Merino jest więc surowcem globalnym, a o jakości gotowej czapki decyduje to, jak wełna zostanie później przerobiona i przez kogo.
Dlaczego włókno merino jest takie cienkie?
Grubość włókna merino mieści się w przedziale od 15 do 24 mikronów, wyraźnie poniżej progu, powyżej którego wełna zaczyna drapać skórę. To efekt połączenia dwóch rzeczy: genetyki samej rasy oraz warunków, w jakich owce żyją. Dobrze odżywione, zadbane zwierzęta dają wełnę o równiejszym i cieńszym włóknie, a to później widać i czuć w gotowej czapce.
Czym jest mulesing i dlaczego ma znaczenie przy wyborze merino?
Mulesing to zabieg stosowany w części hodowli owiec merynos. Polega na usuwaniu pasków skóry w okolicy ogona, żeby ograniczyć ryzyko, że muchy złożą jaja w fałdach skóry. Zabieg jest krytykowany przez organizacje zajmujące się dobrostanem zwierząt jako bolesny, dlatego część klientów pyta, czy wełna pochodzi od owiec, których mu nie poddano. W Brain Inside używamy merino bez mulesingu. To informacja, o którą warto pytać każdego sprzedawcę, bo nie zawsze trafia na metkę.
Dlaczego merino nie drapie?
Cienkie włókno wygina się pod naciskiem skóry, zamiast ją drażnić. Grubsza, sztywniejsza wełna owcza, której włókna przekraczają 40 mikronów, naciska bezpośrednio na zakończenia nerwowe i daje odczucie kłucia. To główny powód, dla którego merino sprawdza się tam, gdzie materiał ma kontakt ze skórą przez wiele godzin: w czapkach, kominach i bieliźnie termicznej. Zwykłej wełny owczej w Brain Inside w ogóle nie sprzedajemy.
Jak merino reguluje temperaturę?
Merino dostosowuje się do temperatury otoczenia i ciała. Zimą daje ciepło, a przy większej aktywności pozwala skórze odetchnąć, bez uczucia przegrzania, które znamy z materiałów syntetycznych o podobnej grubości. Ta właściwość wynika z naturalnej struktury włókna, które inaczej niż syntetyki reaguje na zmiany wilgotności i temperatury. W praktyce czapka z merino nie zamienia głowy w saunę w ciepłym tramwaju i nie zostawia jej bezbronnej, kiedy wychodzisz na mróz.
Co merino robi z wilgocią i zapachem?
Włókna merino mogą wchłonąć nawet do 35 procent swojej masy w wilgoci, a dzianina nie wydaje się przy tym mokra. Pot jest transportowany na zewnątrz materiału i tam odparowuje, dzięki czemu skóra głowy pozostaje sucha także po dłuższym wysiłku. Merino ogranicza też rozwój bakterii odpowiedzialnych za nieprzyjemny zapach, więc produkty z tego materiału można nosić dłużej między praniami niż odzież z bawełny czy materiałów syntetycznych.
Jak wełna merino trafia do czapki?
Po strzyży wełna jest czyszczona i przędziona na włóczkę, którą zwija się w motki. Z takich motków powstają nasze czapki handmade. Seniorka bierze na druty zwykle trzy nitki z trzech różnych motków i przerabia je razem. Merino zalicza się przy tym do włóczek grubych, choć każde pojedyncze włókno w nitce jest cienkie, dlatego dzianina daje dużo ciepła i nadal nie drapie. Merino można też łączyć z alpaką, na przykład w proporcji 80 procent merino i 20 procent alpaki, albo z jedwabiem.
Czy merino ma jakieś wady?
Głównym minusem jest cena, wyższa niż w przypadku zwykłej wełny owczej czy materiałów syntetycznych. Wynika ona z bardziej wymagającego procesu hodowli i przetwarzania. Merino wymaga też delikatniejszej pielęgnacji. Najlepiej prać je ręcznie w letniej wodzie, do 30 stopni, bez wykręcania, i suszyć na płasko, bo w gorącej wodzie włókno filcuje się i traci miękkość. Niektóre syntetyki można prać bez takich ograniczeń, co bywa wygodne, ale komfort noszenia przy skórze zwykle wypada u nich gorzej.
Dla kogo merino jest dobrym wyborem?
Przede wszystkim dla osób, które przez lata unikały wełnianych czapek, bo drapały. Merino sprawdza się też u osób ze skórą wrażliwą, u aktywnych, które pocą się w ruchu, i u tych, które po prostu cenią naturalne materiały. Agata, założycielka Brain Inside, sama nie lubiła czapek, bo źle w nich wyglądała, i z tego doświadczenia wzięła się cała marka. Przy bardzo wrażliwej skórze albo rozpoznanej alergii na wełnę warto jednak przymierzyć czapkę najpierw na krótko, bo reakcje bywają indywidualne.
Na co patrzeć, kupując wyroby z merino?
Najpewniejsza jest informacja o grubości włókna w mikronach, bo to ona, a nie samo słowo „merino” na metce, mówi, czy produkt będzie gryzł. Warto sprawdzić skład procentowy i to, czy sprzedawca podaje pochodzenie wełny oraz informację o mulesingu. Pomocne bywają certyfikaty, na przykład OEKO-TEX, który potwierdza brak szkodliwych substancji, albo ZQ Merino, który dotyczy etycznego pozyskiwania surowca. Przy zakupie na miejscu pomaga też prosty test: przesuń materiał po wewnętrznej stronie przedramienia albo po szyi, bo ta skóra jest wrażliwsza niż dłoń.
Liczby i certyfikaty są ważne, ale najlepszym testem pozostaje zwykły dzień. Jeśli po powrocie do domu okazuje się, że przez większość dnia nie było czuć czapki na głowie, merino zrobiło swoje.
